René van Vianen over zijn voorliefdes: onderzoek, onderwijs en schrijven

René ontmoette tijdens zijn studie Algemene Sociale Wetenschappen in Utrecht de psycholoog, methodoloog en auteur Ben Baarda. ”Ben was mijn afstudeerbegeleider tijdens mijn afstudeeronderzoek bij Inspectie Jeugdzorg. Blijkbaar zag hij iets in mij, want hij vroeg me om samen een aantal onderzoeksprojecten op te zetten bij Jeugdzorg. Hij introduceerde me ook in het auteurschap. Ons eerste boek, Basisboek Statistiek met Excel, schreven we in 2010. We verdeelden de rollen, doken samen in het schrijfwerk en hij leerde me hoe je een goed studieboek ontwikkelt. Van het ene boek kwam het andere. Nu, 35 jaar later, trekken we nog steeds samen op en werken we nog steeds samen. De herdruk van Dit is onderzoek hebben we ook samen geschreven. Ben is mijn leermeester.”

De rode draad in René zijn loopbaan

Onderzoek, onderwijs en schrijven zijn de rode draad in René zijn loopbaan. Hij haalt veel voldoening uit onderzoek naar sociaal-maatschappelijke vraagstukken rondom kinderen en kijkt met plezier terug op zijn tijd bij Jeugdzorg.

“Ik ben zelf in een warm nest opgegroeid, met een moeder die altijd oog had voor anderen. Ik denk dat ik mijn betrokkenheid en mijn sterke rechtvaardigheidsgevoel van haar heb meegekregen.

Toen ik bij Jeugdzorg werkte, kwam ik bij gezinnen thuis waar kinderen in kwetsbare omstandigheden opgroeiden. Waar vaders ’s ochtends om tien uur aan het bier zaten. Ik behandelde ook uiterst complexe zaken waarin kinderen zijn overleden. Ik ben dus goed bekend met zowel de rauwe onrechtvaardigheid als de onveiligheid waarmee kinderen in sommige gezinnen leven. Als onderzoeker in de jeugdzorg wilde ik bijdragen aan het oplossen van de problemen die een veilige jeugd in de weg staan.”
Wat hij van zijn moeder heeft meegekregen komt ook terug in zijn privéleven. “Mijn vrouw en ik hebben 2 pleegkinderen in ons gezin opgenomen. We wilden ook op deze manier een bijdrage leveren.

Ik kan gerust zeggen dat ik heb doorleefd wat het betekent om onderzoek te doen en waar je soms tegenaan loopt. Naast Jeugdzorg heb ik ook bij een adviesbureau onderzoek gedaan naar wat ik ‘de achterkant van de maatschappij’ noem: kindermishandeling, delinquentie en het gevangeniswezen. Het was een boeiende periode in mijn loopbaan. Daarna werkte ik drie jaar als onderzoeker bij het Nederlands Jeugdinstituut.

Op dit moment ben ik freelance onderzoeker, hoofddocent en coördinator bij de master Pedagogiek aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Ik ben onder andere verantwoordelijk voor het vak Onderzoekend veranderen, dat uitgaat van praktijkgestuurd onderzoek. Ik merk dat veel van mijn studenten onderzoek en schrijven lastig vinden. Omdat ik zelf onderzoeker en auteur ben, herken ik hun uitdagingen en kan ik hen goed ondersteunen bij het ontwikkelen van hun onderzoeks- en schrijfvaardigheden. Zo is de cirkel rond, want daarbij heeft Ben mij ooit geholpen.”

Via Dit is onderzoek kennis en ervaring doorgeven aan de volgende generaties

René neemt zijn ervaring als docent mee in het schrijven van studieboeken. “Momenteel spelen er twee ontwikkelingen in afstudeertrajecten in het hoger onderwijs: ten eerste worden studenten aangemoedigd om via een onderzoeksmatige aanpak tot een beroepsproduct te komen. Bijvoorbeeld een scriptie, een verslag, een symposium of een artikel.

Ten tweede wordt er meer interprofessioneel samengewerkt. Studenten uit verschillende opleidingen werken gezamenlijk aan een maatschappelijk of bedrijfsvraagstuk. Ze werken aan hun afstudeerproject met participatief actieonderzoek, waarbij ze stapsgewijs en in cycli te werk gaan.

Bij de herdruk van Dit is onderzoek heb ik als co-auteur in een vroeg stadium aangegeven dat participatief actieonderzoek een grotere plek moest krijgen in het boek. Daarnaast zijn we van vier naar acht hoofdstukken gegaan, zodat studenten het onderzoeksproces beter kunnen volgen. Voor mij was het belangrijk dat studenten goed inzicht krijgen in wat je nodig hebt om tot een goed wetenschappelijk verhaal te komen, wanneer wetenschap van waarde is en hoe je kritisch kijkt naar onderzoek. Ook wilde ik laten zien dat kwalitatieve data prima met Excel kan worden geanalyseerd.”

René: “Onderzoek doen is leuk”

René hoopt dat studenten door het bestuderen van Dit is onderzoek leren dat onderzoek doen leuk is. Dat je door een aantal gestructureerde stappen te doorlopen tot degelijk onderzoek komt. Hij vertelt enthousiast wat hij aan deze nieuwe editie waardeert: “Mede dankzij de eindredacteur van Noordhoff, is de vorm en de inhoud van deze editie nog mooier samengekomen. Er zijn duidelijke alinea’s, heldere koppen en ondersteunende figuren. Dat maakt het boek nog prettiger leesbaar.”

Over René van Vianen

René van Vianen (57) is co-auteur van drie studieboeken, waaronder Dit is onderzoek!, over onderzoeksvaardigheden. Hij is maatschappelijk betrokken, zowel privé als in zijn werk. Naast zijn werk als auteur, senior onderzoeker en hoofddocent is hij ook politiek actief. Hij werkte bij Bureau Jeugdzorg in Utrecht en bij het Nederlands Jeugdinstituut en is momenteel hoofddocent, opleidingscoördinator en afstudeerbegeleider bij de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. In zijn vrije tijd speelt hij graag volleybal.