De kracht van thematische hoofdstukken in burgerschapsonderwijs
De nieuwe kwalificatie-eisen voor burgerschap in het mbo geven meer richting, maar vragen ook om keuzes. De inhoud van het vak is voortaan opgebouwd rond vier thema’s. Als docent kun je die thema’s op verschillende manieren inzetten: volg ze één voor één, of verbind ze in samenhangende thema’s die aansluiten bij de leefwereld van je studenten. Wat betekent dit concreet voor je lespraktijk? En welke keuzes zijn er gemaakt bij de ontwikkeling van de nieuwste editie van de lesmethode NU Burgerschap?
Wat verandert er in het burgerschapsonderwijs?
Het burgerschapsonderwijs in het mbo is volop in ontwikkeling. Eén van de belangrijkste veranderingen is de resultaatverplichting: studenten moeten aantoonbaar werken aan hun burgerschapsontwikkeling. Tegelijkertijd zijn de inhoudelijke eisen veranderd.
In het adviesrapport Burgerschapsonderwijs in een veranderde samenleving zijn vier centrale thema’s vastgesteld:
- A. Verschil en gelijkheid
- B. Individu en groep
- C. Maatschappijvisies en maatschappelijke vraagstukken
- D. Macht en besluitvorming
Bij elk thema zijn daarnaast vijf kwalificatie-eisen geformuleerd: kennis (2x), veranderbaarheid, ervaringen en standpunten en handelingsmogelijkheden Deze opzet vraagt van docenten dat zij niet alleen kennis aanbieden, maar studenten ook helpen om verbanden te leggen, perspectieven te onderzoeken en hun eigen positie te bepalen.
Hoe vorm je de leerlijn?
Bij de ontwikkeling van de derde editie van NU Burgerschap zijn methodeontwikkelaars van Noordhoff in gesprek gegaan met mbo-docenten Burgerschap en vakexperts. Samen zochten we naar een vertaling van de kwalificatie-eisen die past bij de praktijkgerichte manier van lesgeven in het mbo.
Voor studenten is het belangrijk om overzicht te hebben. Ze moeten begrijpen waarom een onderwerp relevant is en hoe verschillende aspecten met elkaar samenhangen. Een thematische opbouw helpt daarbij, omdat:
- onderwerpen geplaatst kunnen worden in een rijke, herkenbare context;
- studenten vraagstukken kunnen bekijken vanuit meerdere perspectieven;
- Kennis, ervaringen en handelen logisch samenkomen.
Dit is de reden waarom er bewust is gekozen voor een thematische structuur in NU Burgerschap.
Hoe zit het met de dekking van de kwalificatie-eisen?
De kwalificatie-eisen voor burgerschap in het mbo omvatten veel verschillende onderwerpen, situaties en invalshoeken. Daarom hebben we deze in de lesmethode ondergebracht in acht duidelijke thematische hoofdstukken. Veel eisen komen in meerdere hoofdstukken terug. Hierdoor kun je als docent gericht specifieke thema’s, zoals politiek of klimaat, behandelen en er tegelijkertijd van verzekerd zijn dat alle kwalificatie-eisen voor burgerschap worden afgedekt.
Welke thematische hoofdstukken zijn er?
Hieronder zie je uit welke hoofdstukken de 3e editie van NU Burgerschap bestaat, en welke onderwerpen hierin worden behandeld.
- Rechtstaat
De grondwet, grondrechten, de rechtspraak en het halen van je eigen recht. - Politiek
Macht en besluitvorming, politieke standpunten, de politiek in Nederland, Europa en lokaal. - Werk en inkomen
Rechten als werknemer, soorten werk, steun van de staat, geld en schulden. - Gezondheid
De zorg in Nederland, leefstijl, medische ethiek, je grenzen aangeven (fysiek en mentaal). - Leefomgeving
Klimaat en milieu, stad en platteland, duurzaam ondernemen, je ecologische voetafdruk - De samenleving
Cultuur: tradities en gewoontes, individuele versus groepsbelangen, regels in een samenleving, je persoonlijke identiteit.
- Diversiteit
Diversiteit op verschillende vlakken: diversiteit, religie, gender en sekse, sociaal-economisch. - Digitaal burgerschap
Bronnen van kennis, de macht van de media, privacy, sociale media, je eigen online identiteit.
Belangrijke thema’s voor studenten
Naast de thema’s uit het adviesrapport zijn er onderwerpen die volgens Noordhoff té belangrijk zijn om binnen het vak Burgerschap buiten beschouwing te laten. Financiële educatie en mentale gezondheid spelen namelijk een belangrijke rol in het leven van jongeren. Daarom hebben we ervoor gekozen om deze, vanuit de verschillende kwalificatie-componenten, te ‘verburgerschappen’
Hetzelfde geldt voor onderwijs over de Sustainable Development Goals (SDG’s): door een thema in te richten over leefomgeving, komt het onderwerp duurzaamheid in de volle breedte aan bod, waarbij verschillende perspectieven mogelijk zijn.
Dit zegt de auteur over de nieuwe editie van NU Burgerschap
Anne Beth Sijp-Peerdeman is o.a. docent Nederlands en burgerschap geweest en is nu één van de auteurs van NU Burgerschap.
Ze vertelt: ons team heeft hard gewerkt aan de derde editie van NU Burgerschap en we zijn trots op het resultaat! Dankzij een team met diverse professionele kennis en ervaring, hebben we een methode liggen die praktisch en werkbaar is voor docenten, goed is afgestemd op studenten én die inhoudelijk en didactisch zorgvuldig is uitgewerkt.
We hebben de abstract geformuleerde kerndoelen vertaald naar actuele en blijvend relevante thema’s en teksten die aansluiten bij het niveau en de belevingswereld van studenten. Met onze methode ontdekken studenten niet alleen wat er nu speelt in de samenleving, maar ook hoe we hier zijn gekomen en wat dit kan betekenen voor de toekomst. We zijn complexe en soms gevoelige onderwerpen niet uit de weg gegaan, maar maken deze op een respectvolle en open manier bespreekbaar. De methode nodigt studenten uit om verschillende perspectieven op maatschappelijke thema’s te verkennen, met elkaar in gesprek te gaan en een eigen, onderbouwde mening te vormen. Zo werken zij aan hun kritisch denkvermogen en wederzijds begrip, zonder dat wordt voorgeschreven wat zij zouden moeten vinden.
De lesstructuur biedt docenten houvast bij het vormgeven van samenhangend en doelgericht burgerschapsonderwijs. In elke les wordt nieuwe kennis overzichtelijk en goed behapbaar aangeboden in twee compacte stukjes theorie. Daarna passen studenten de geleerde begrippen stap voor stap toe en verdiepen zij hun inzicht via uiteenlopende bronnen en herkenbare casussen. Op deze manier oefenen zij inhoudelijke kennis én vaardigheden die nodig zijn om actief en bewust deel te nemen aan de samenleving. Deze aanpak sluit nauw aan bij de vernieuwde kwalificatie-eisen, waarin naast weten ook kunnen en ervaren centraal staan. De methode biedt bovendien ruimte om hiermee te oefenen binnen de context van school, stage of werk.
Past thematisch burgerschapsonderwijs bij jou?
Ben je benieuwd hoe de thematische opbouw van NU Burgerschap voor jouw burgerschapslessen kan werken?
Of je nu voor het eerst met de digitale leeromgeving gaat werken, of de nieuwe functionaliteiten wilt ontdekken. Meld je aan voor het webinar ‘Goed van start met de digitale leeromgeving’
Ook interessant voor jou
Gerelateerde events
